diferansiyel
1. (bkz: türev) alma işlemine verilen addır.
2. (bkz: dx)
3. fonksiyonun değişkene göre sonsuz küçüklükteki bir parçasını ifade eden matematiksel hede *...
4. (bkz: diferansiyel geometri)
(bkz: diferansiyel denklemler)
5. ing. differential 'den ; fark; farklılaşma ; değişim. fonksiyonun sürekli olduğu bir noktasına sıfıra yakın hassasiyette yaklaşmak anlamına gelir. Örneğin y=2x fonsiyonunda dx de, dy de sıfıra yakın bir sayıdır. ancak aynı hassasiyet ile
yaklaşıldığından,mutlaka dy=2dx oranı vardır. (örneğin;sayısal hesaplama yapan bir (bilgisayar) ortamda,max. hassasiyet (mutlak en küçük sayı),yüzbinde bir ise; dx=0.00001 olarak bulunmuşsa, dy=0.00002 çıkar)
dy/dx oranına,fonksiyonun türevi adı verilir.y=2x gibi bir fonksiyonda dy/dx sabit olarak 2 dir. türevi sabit olan fonksiyonlara doğrusal fonksiyonlar (lineer fonksiyonlar) adı verilir.doğrunun türevine ayrıca eğim de denir.

ancak örneğin; y=x² gibi bir fonkisyonun dy/dx oranı sabit olmayıp,giderek artmaktadır. Çünkü kare alma (2. kuvvet) ve daha yüksek mertebeli fonksiyonlarda,x birinci derece arttığında y,iki veya daha yüksek derece ile artar (veya azalır).
bunun sonucunda,fonksiyonun eğimi değişir. x=1 2 3 4 ... için y=2 4 9 16 ... olduğunu dikkate alınız.
bu tip fonksiyonda eğimden sözedilemez,her bir noktanın ayrı eğim değeri vardır. bu nedenle,polinom fonksiyonun türev ifadesi olarak;"fonksiyon üs ile çarpılır ve üs bir azaltılır". buradan, y= x² in türevi, y=2x olarak bulunur.
eğim,her x değeri için,o değerin iki katı olacak şekilde değişmektedir.
eğim,doğrudaki gibi sabit bir sayı değil,bir fonksiyon olarak bulunmuştur;

y=2x

buradan,

x=2 noktasındaki eğim (dy/dx) ; 4 x=4 noktasındaki eğim (dy/dx) ; 16 dır.

genel olarak fonksiyonlardaki dy/dx işlemine turev adı verilir.

ayrıca;
(bkz: integral)

araçlardaki diferansiyel,tekerlekler arasındaki hız fakına göre torkdağıtımı yapan sistemdir.
sağ ve sol tekerlekleğe giden bir mil düşünün.mil,ortada ikiye bölünmüştür ve uçları dişli şeklindedir.bu iki dişlinin ortasındaki boşluğa bakacak şekilde ve bunlara dik yönde dört adet (bu sayı değişebilir) küçük dişli bulunur.bunlar ikişer ikişe birbirlerine bakacak şekilde yerleşmiştirler ve herbiri aynı anda iki tekerleğin mil dişlisine de değer. bu dört dişli,aynı çembere bağlıdırlar ve bu çemberin dış kısmı da yassı bir dişlidir (ayna dişlisi). bu dişliyi çeviren de, motordan gelen diğer bir dişli(mahruti) olup,bu ikisinin oranı sabit bir aktarma oranıdır. (tüm vitesleri etkiler).

ortadaki dört adet göbek dişlisinden herbiri,düz yolda sağ ve sol taraflarında kalan iki tekerlek mil dişlisini de eşit hızla çevirir.İki tekerlerkteki zorlama da aynı olduğundan,terazi gibi dengededir. ancak (örneğin sola) virajda,sağdaki tekerlek daha büyük yay çizmek ; daha hızlı gitmek isteyecektir.bu durumda,göbekteki dört dişlinin tümü,sağ tarafları daha hızlı ilerlediğinden sola doğru dönmeye başlar (kendi eksenleri etrafında). bu sırada bu dişlilerin ayna dişlisinin döndüğü yönde devamlı takla attığı da unutulmamalıdır.

tekerlerden biri havaya kalkar (ya da kaygan bir zemine girer) ise,4 göbek dişlisinin o taraftaki zorlanması sıfır olur ve
diğer tekerin zorlaması sonsuz mertebesine ulaşır. bu durumda tüm güç boş tekere verilir ve diğer teker gidemez.
diferansiyel kapması olayı budur.bu olay esnasına,çok az dönmesi gereken göbek dişlileri,ayna'nın tüm hızıyla dönerler (eksenel olarak) bunun önüne geçilmesi için belli bir hızdan fazla döndüğünde kendini kilitleyen (rijit hale gelen) göbek dişlileri kullanılmaktadır. bu ve benzeri gelişmiş sistemlere kilit diferansiyel adı verilir.
Alakalı olabilir!
- diferansiyel hesap
- diferansiyel evrim
- diferansiyel disli
- diferansiyel geometri
- diferansiyel denklemler

nedir.Net