fransiz ihtilali
1. fransız İhtilâli, ekonomik, siyasal ve toplumsal yönden dünyayı derinden etkileyen sonuçları bakımından çağdaş devlet ve toplumların oluşumunu sağlayan bir olaydır. fransa'da krallık yönetiminin baskıları, halkın, soylular, rahipler ve hiçbir siyasal hakkı olmamasına rağmen vergi veren burjuvalardan oluşan sınıflara ayrılmış olması, mevcut siyasal ve ekonomik yapıyı beğenmeyen aydınların eleştirileri, amerika'da kurulan cumhuriyet rejiminin etkileri, soyluların lüks ve sorumsuz yaşamları fransız İhtilâli'ni doğuran sebepler arasındadır. fransız İhtilâli'nin en önemli nedenlerinden biri de aydınlanma Çağı'dır. bu dönemde ortaya çıkan özgürlükçü ve yenilikçi düşünceler jean jacgues rousseau, montesguieu, diderot gibi fransız düşünürleri tarafından tüm avrupa'ya yayılmıştır.

fransız İhtilâli sonucunda, yeni Çağ sona ermiş, yakın Çağ başlamıştır. feodalizm ortadan kalkmış, egemen sınıflar yok olurken herkes eşit haklara sahip olmuştur. İnsan ve yurttaş hakları bildirisi yayınlanarak insan hakları konusunda çok büyük bir adım atılmıştır. bu bildiri ile tüm toplumun özgürlük, güvenlik ve mülkiyet hakları güvence altına alınmış, egemenliğin halka ait olduğu vurgulanmıştır.

yeni fransız devleti'ni tanıyan ilk çok uluslu devlet osmanlı İmparatorluğu oldu. ancak osmanlı İmparatorluğu, fransız İhtilâli'nin getirdiği düşünce akımlarından olumsuz yönde etkilendi. Özellikle her milletin bağımsız olmasını ve kendi devletini kurmasını öngören milliyetçilik akımı, osmanlı devleti içerisinde etkili oldu. osmanlı sınırları içinde yaşayan sırplar, yunanlılar ve diğer balkan milletleri bu düşüncenin etkisiyle ayaklandılar ve zamanla bağımsız birer devlet hâline geldiler. bu devletlerin bağımsızlıklarını ilân etmeleri osmanlı devleti'nin çöküşünün temel nedenlerinden biri oldu.
2. 1789 devrimi olarak da bilinir. 1787'den başlayarak fransa'yı sarsan, ilk doruk noktasına 1789'da ulaşan ve değişik aşamalardan geçerek 1799'a değin süren devrimci hareket. fransa'da ancien regime'e (eski rejim) son vermiş ve avrupa tarihinde yeni bir çağ açmıştır.

devrime yol açan nedenler konusunda farklı görüşler bulunmakla birlikte, genel olarak üzerinde durulan başlıca etkenler şunlardır: 1)avrupa'nın en kalabalık ülkesi olan fransa'da yaşam koşullarının giderek kötüleşmesi, 2)gelişmekte olan varlıklı burjuvazinin başka ülkelerdekinden daha sistemli bir biçimde siyasal iktidarın dışında tutulması, 3)köylülerin, üzerlerinde ağır bir yük oluşturan çağdışı feodal sisteme duyduğu tepkinin güçlenmesi, 4)toplumsal ve siyasal reformu savunan düşünürlerin fransa'da başka yerlere göre daha yaygın bir etki uyandırması, 5)fransa'nın amerikan bağımsızlık savaşı'na sağladığı yoğun mali ve askeri destek yüzünden devletin iflasın eşiğine gelmesi.

fransız maliyesini düzene sokmakla görevlendirilen charles-alexandre de calonne, Şubat 1787'de üst düzey din adamları, büyük soylular ve yüksek yargıçlardan oluşan İleri gelenler meclisi'ni toplantıya çağırarak bütçe açığının kapatılması için ayrıcalıklı kesimlerin vergi yükümlülüğünü artıracak reformlar önerdiğinde, fransa'da devrimin ilk kıpırdamaları başladı. meclis, reformları reddederek ruhban sınıfı, soylular ve halkın temsilcilerinden oluşan ve 1614'ten beri toplanmamış olan etats-genaraux'un toplantıya çağrılmasını talep etti. calonne'dan sonra fransız maliyesini yönetenlerin, direnişe karşın reformları uygulama yolundaki çabaları, aristokratik kurumların, özellikle de mayıs 1788'de çıkarılan yasa ile yetkileri kısıtlanmış olan parlement'lerin başkaldırısına yol açtı. 1788'in bahar ve yaz aylarında paris, grenoble, dijon, toulouse, pau ve rennes'de huzursuzluklar baş gösterdi. Ödün vermek zorunda kalan kral xvi. louis, jacques necker'in maliyenin yönetimine getirdi ve etats generaux'yu 5 mayıs 1789'da toplayacağını açıkladı. kralın basın özgürlüğüne de göz yummasıyla fransa bir anda devlet yapısının yeniden düzenlenmesine ilişkin tasarıları içeren kitapçıklarla dolup taştı. ocak-nisan 1789 arasında yapılan etats-generaux seçimleri kötü geçen 1788 hasadının neden olduğu karışıklıklarla aynı zamana rastladı. temsilcilerini belirlemekte herhangi bir kısıtlamayla karşılaşmayan üç toplumsal zümre de kendi sorunlarını ve isteklerini dile getiren dilek listeleri ya da "şikayet defterleri" (cahiers de doleances) hazırladılar. tiers etat (halk meclisi) için 600, soylular ve ruhban kesimlerinin her biri için de 300 temsilci seçildi. kırsal alanlarda iki, kentlerde ise üç dereceli seçimler sonunda belirlenen tiers etat temsilcileri bütünüyle burjuvalardan oluşuyordu.

5 mayıs 1789'da versailles'de toplanan etats-generaux, daha başlangıçta, oylamaların toplam temsilci sayısına mı yoksa etat esasına göre mi yapılacağı konusunda ikiye bölündü. bu yöntem sorunu üzerindeki şiddetli mücadelede tiers etat temsilcileri çok geçmeden çoğu halk kökenli küçük papazların da desteğini kazandı. ardından krala da meydan okuyarak jeu de paume salonunda toplantı (20 haziran) ve fransa'ya yeni bir anayasa getirilinceye değin kesinlikle dağılmayacağına ant içti. xvi. louis bu duruma istemeyerek boğun eğdi ve ruhban kesimiyle soyluları kurucu meclis'i oluşturmak üzere tiers etat'ya katılmaya çağırdı; bir yandan da meclisi dağıtmak üzere asker toplamaya girişti.

askeri birliklerin kralın emriyle kurucu meclis'in çevresini sarması ve necker'in görevinden alınması meclisin tepkisine, kralın buna kayıtsız kalması da paris halkının ayaklanmasına yol açtı. silahlanan paris halkı 14 temmuz 1789'da krallık baskısının simgesi olarak gördüğü bastille'i ele geçirdi. bu hareketle ayaklanma devrime dönüştü. yeniden boyun eğer kral, kentte dolaşırken krallığın beyaz renginin yanı sıra paris'in renkleri olan mavi ve kırmızıyı da içeren üç renkli kokart takarak halkın egemenliğini tanıdığını gösterdi.

taşrada büyük korku köylülerin de feodal beylere karşı ayaklanmalarına ve şatoları hedef alan saldırılara girişmelerine yol açtı. soylular ve burjavazi dehşete kapıldı. kurucu meclis, köylüleri denetim altına almak için 4 ağustos'ta feodal vergi ve ayrıcalıkları ortadan kaldırdı. ardından İnsan ve yurttaş hakları bildirisi ile edilerek (26 ağustos) özgürlük, eşitlik, mülkiyet dokunulmazlığı ve baskıya karşı direnme hakları tanındı.

kral, toplumsal yapıyı altüst eden 4 ağustos kararları ile İnsan ve yurttaş hakları bildirisi'ni onaylamayı reddetti. bunun üzerine paris'te halk kitleleri yeniden ayaklanarak 5 ekim'de versailles'a yürüdü. ertesi gün,kralliyet ailesi paris'e getirilerek tuileries sarayı'nda oturmak zorunda bırakıldı. kurucu meclis de paris'te yeni anayasa üzerinde çalışmalarını sürdürdü.

kurucu meclis, feodalizmin tasfiyesini sürdürerek eski zümreleri (ordre) kaldırdı, sömürgelerde köleliğe son vermekle birlikte en azından fransa'da yurttaşlar arasında eşitliği sağladı ve kamu görevlerine girişteki eşitsizliklere son verdi. kamu borçlarının ödenmesi amacıyla kilise topraklarının devletleştirilmesi kararını mülklerin yaygın bir biçimde yeniden dağıtılması izledi. bundan çok yararlanan burjuvaziyle toprak sahibi köylüler oldu; ama bazı topraksız köylüler de arazi satın alabildi. kiliseyi mal varlığından yoksun bırakan kurucu meclis, ardından yeni bir düzenlemeye girişerek fransız kilisesi temel yasası'nı çıkardı. yasa, papa ve fransız ruhban sınıfının çoğunluğu tarafından reddedildi. ortaya çıkan ayrılık, çekişmelerin şiddetini artırdı.

kurucu meclis, ancien rengime'in karmaşık yönetsel sistemini yıkarak yerine seçilmiş meclislere yöneltilen il (departement), ilçe (arrondissement), kanton (canton) ve bucak (commune) bölünmesine dayalı akılcı bir sistem getirdi. adalet mekanizmasının temelini oluşturan ilkeler de köklü bir biçimde değiştirildi ve sistem yeni yönetsel birimlere uyarlandı; yargıçların da seçilerek göreve gelmesi ilkesi kabul edildi.

kurucu meclis'in çerçevesini çizdiği yeni düzen, yasama ve yürütme güçlerinin kralla meclis arasında paylaşıldığı bir monarşiyi öngörüyordu. ama bütünüyle aristokrat danışmalarının etkisi altında olan xvi. louis ülkeyi yeni güçlerle birlikte yönetme yolunu seçmeli. 20-21 haziran 1791'de ülkesinden kaçma girişiminde bulunduysa da varennes'de yakalanarak paris'e geri getirildi...

http://www.mfa.gov.tr

3. ortaya çıkışında mason derneklerinin büyük etkisinin olduğunu okuduğum *, yeni bir çağ başlatan olay.
4. fransizlarin yaptigi devrim. *
5. özgürlük ve eşitliğin hikaye olduğu devrim.
6. pek çok düşünce akımını da çıkaran ihtilal... ör:feminizm**
7. (bkz: tiers etats)
(bkz: jeu de paume)
8. yukarida belirtildigi gibi burjuvanin devrimi olsa ve ardindan tarihin en buyuk diktatorlerinden napolyonun basa gelmesi ile sonuclansa da tarihte dusunsel gelisim surecinde onemli bir yere sahiptir. aristokrat sinifin yoneticiliginin son bulmasi her halukarda iyidir ve de sebepleri sonradan uydurulmus bile olsa bu ozgurluk esitlik fikirlerinin daha cok telaffuz edilmesini saglamistir. hatta daha ileri gidersek bundan sonra gelen aydinlar bu olaydan beslenmislerdir
9. osmanlıyı bölmüş olan milliyetçilik* fikrinin ortaya çıkmasına vesile olan devrim.
10. ekonomik, politi, toplumsal nedenleri, sonuçları, etkileri derken üstünde günlerce aylarca konuşulacak, hakkında bir sürü ders verilmesi alınması mümkün olan, dünyanın geleceğini tam anlamı ile geliştirmiş, gelmiş geçmiş en önemli olaylardan bir tanesi.
11. ihtilal sonrasında, bir iki yıl ara ile birkaç anayasa hazırlanmıştır. bunlar, o vakit hangi güç iktidardaysa ya da hangi sınıf daha baskınsa, onun temayüllerine göre şekillenmiştir. yine ihtilalden hemen sonra, karşı devrim tehlikesi de, babeuf'ün önderliğinde gerçekleşen ve işçi sınıfının nüvesini arkasına alan sosyalizan hareket gibi ilerici girişimler de, neredeyse aynı dönemde etkilerini hissettirmiştir. aristokratların mallarına el konulmuş, bu süreç içinde "büyük burjuvazi-küçük burjuvazi" ayrışması belirginleşmeye başlamıştır. bu ayrışma, bir süre sonra büyük burjuvazinin gemi iyice azıya almasıyla birlikte, napoleon bonaparte iktidarını yaratmıştır. devrimin bir subayı olan napoleon, kendisini "imparator" ilan edecek gücü büyük burjuvaziden almış; bu dönem, büyük burjuvazinin devrime ihanetine sahne olmuştur. napoleon iktidarının yıkılmasından sonra, ihtilal sırasında yurtdışına kaçan aristokratlar ve onların mirasçıları, fransa'ya dönerek kısa süreli de olsa iktidarı tekrar ele geçirmişlerdir. "tarihin tekerleğini tersine döndürmek" elbette mümkün olmamış; kısa süren bu dönemi, 1830 ve 1848 devrimleri izlemiştir.

fransız ihtilal-i kebiri'nin bir nevi "vurucu gücü" olan köylülere hiç değinmedim, farkındaysanız. köylü sınıfının o dönemki çıkarları, onun, ihtilali ileri bir safhaya taşıyacak devrimci bir itki yaratmasına imkan verecek ölçüde değildir. tek isteği "özgürleşmek" olan köylü, devrimden sonra aristokrasinin boyunduruğundan kurtulunca, nisbi bir özgürlüğe kavuşmuş ve bu kendisine yeterli gelmiştir. bu dönemden sonra, sadece aç kaldığında ayaklanmıştır köylü; ancak ufak sus payları, onu tekrar eski tevekkülüne geri döndürmüştür.
12. (bkz: liberte egalite fraternite)
13. (bkz: 1998 dünya kupası)
14. kraliyet soyunun katledilmesinden dolayı bugün bile fransa'da hala monarşistler vardır.
15. bu devrimin neden fransa'da olduğu sorusunu incelersek cevabı fransa'daki monarşinin mutlakiyeti yani aşırı mutlak, tekelci oluşudur. ingiltere'de de bu sırada unutmayalım ki monarşi hakimdir fakat yönetime soylular da neredeyse kral kadar hakimdir ve bir otorite dağılımı vardır.

fransa'da ise tek otorite kraldır ve soylular söz söyleme hakkına sahip olsalar da kralın yetkisinin altında ezilmektedirler. nitekim devrimi yapan da aslında hiç istemeden ve dolaylı yoldan fransız lordları olmuştur. yönetimde sürekli söz isteyen ve kraldan olumsuz tepki alan burjuvalar bu toplanan mecliste lordları kandırmışlar, sadece vergileri azaltmaya çalışan ve bu nedenle mecliste toplanan lordları hiç istemedikleri bir devrimle karşı karşıya bırakmışlardır.

fransız ihtilalini bir fakir-halk devrimi sanmak yanlış olur çünkü aslında bütün güç burjuvalarındır. donsuzları yani halkı örgütleyip harekete geçiren siyasi güç peşine düşmüş burjuvalar olmuştur. belki yine de başarısız olacaklardı fakat lous'in ülkeye saldıran yabancılarla yardımlaşarak tekrar yönetimi ele geçirmeye çalışmak gibi bir politika izlemesi halkı temelli gaza getirmiştir. eşitlik, adalet, özgürlük hiç yoktur olamaz, olmayacaktır. insanın doğası birlikte yaşarken buna izin vermez. fransız ihtilalinde resmin görünmeyen yanında hırs, ihanet ve siyaset vardır.
16. (bkz: dünyayı değiştiren 10 yıl)
17. (bkz: auguste comte)
Alakalı olabilir!
- fransiz ihtilali tarihi
- fransiz filmi
- fransizlar
- fransiz kaldim
- fransiz sokagi festivali

nedir.Net