Fed'in Tanımı ve Kuruluşu
Fed, açılımı Federal Reserve System olan, Amerika Birleşik Devletleri'nin merkez bankasıdır. Genellikle kısaca Fed olarak anılan bu kurum, dünyanın en güçlü finansal kuruluşlarından biri olarak kabul edilir. Fed, 23 Aralık 1913 tarihinde, 1907'deki finansal paniklere bir yanıt olarak Federal Rezerv Yasası ile kurulmuştur. Kuruluş amacı, ülkenin parasal sisteminde merkezi bir kontrol sağlayarak finansal krizleri hafifletmek ve güvenli, esnek ve istikrarlı bir parasal ve finansal sistem sunmaktır.
Fed'in Yapısı
Federal Rezerv Sistemi, merkezi ve bölgesel bir yapıya sahiptir. Bu hibrit yapı günümüzde de devam etmektedir. Fed'in temel olarak üç ana bileşeni bulunur:
- Guvernörler Kurulu (Board of Governors): Washington D.C.'de bulunan ve yedi üyeden oluşan bu kurul, Fed'in en önemli ve etkili kurumudur. Üyeler, ABD Başkanı tarafından atanır ve Senato tarafından onaylanır. Kurul, para politikası kararlarının temel sorumlusudur ve Kongre'ye karşı sorumludur.
- Federal Rezerv Bankaları: Ülke genelinde 12 bölgesel Federal Rezerv Bankası bulunmaktadır. Bu bankalar, kendi bölgelerindeki ekonomik ve bankacılık yaşamını denetler ve düzenler.
- Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC): Fed'in para politikası oluşturma organıdır. Guvernörler Kurulu üyeleri ve beş bölgesel Federal Rezerv Bankası başkanı olmak üzere toplam 12 üyeden oluşur. FOMC, yılda en az sekiz kez toplanarak ülkenin ekonomik koşullarını gözden geçirir ve federal fon oranlarını belirler.
Fed'in Görevleri ve Sorumlulukları
Fed, ABD ekonomisinin etkin işleyişini ve kamu yararını teşvik etmek için beş temel işlevi yerine getirir:
- Para Politikası Yürütmek: Maksimum istihdamı, istikrarlı fiyatları ve ılımlı uzun vadeli faiz oranlarını teşvik etmek amacıyla ülkenin para politikasını belirler ve uygular.
- Finansal Sistem İstikrarını Sağlamak: Finansal sistemin güvenliğini ve sağlamlığını korur, sistemik riskleri en aza indirmeyi hedefler.
- Finansal Kurumları Denetlemek ve Düzenlemek: Bankacılık ve finansal sistemin güvenliğini sağlamak için bankaları ve diğer önemli finansal kurumları denetler ve düzenler.
- Ödeme ve Mutabakat Sistemleri Sağlamak: Bankacılık hizmetleri sunarak ödeme sistemlerinin güvenilirliğini ve verimliliğini artırır.
- Tüketici Haklarını Korumak: Tüketicilerin finansal güvenliğini sağlamak amacıyla düzenlemeler yapar ve ekonomik kalkınmayı desteklemek için araştırmalar yürütür.
Fed'in aldığı faiz kararları ve uyguladığı para politikaları, ABD dolarının küresel rezerv para birimi olması ve ABD ekonomisinin uluslararası arenadaki etkisi nedeniyle sadece Amerika'yı değil, dünya genelindeki yatırımcıları ve ekonomileri de önemli ölçüde etkiler.