Mitomani Nedir?
Mitomani, halk arasında 'yalan söyleme hastalığı' olarak bilinen, kişinin kronik ve patolojik düzeyde yalan söyleme alışkanlığıdır. Tıbbi literatürde 'psödoloji fantastika' olarak da adlandırılır. Bu durum, sıradan yalan söyleme davranışından farklıdır; mitomanlar genellikle herhangi bir sosyal veya maddi kazanç elde etme amacı gütmeksizin yalan söylerler ve bu yalanlar onlara psikolojik bir rahatlama sağlar.
Normal Yalan Söylemekten Farkı Nedir?
Sağlıklı bireylerin zaman zaman başvurduğu 'beyaz yalanlar' veya belirli bir amaca yönelik söylenen yalanlar ile mitomani arasında önemli farklar bulunur. Mitomani hastaları, söyledikleri yalanlara kendileri de inanma eğiliminde olabilirler ve yalanları ortaya çıktığında utanma, pişmanlık veya suçluluk gibi duygular hissetmezler. Ayrıca, yalan söylerken yüz kızarması, göz kaçırma gibi fiziksel belirtiler göstermezler.
Mitomani Belirtileri Nelerdir?
- Herhangi bir çıkar olmaksızın sürekli ve kronik yalan söyleme eğilimi.
- Söylenen yalanların oldukça detaylı, inandırıcı ve abartılı olması.
- Kişinin kendini yalanlarında bir kahraman veya kurban olarak resmetmesi.
- Yalanlara kendisinin de inanması ve gerçeklik algısında bozulmalar yaşaması.
- Yalanları ortaya çıktığında pişmanlık duymama veya sorumluluk almaktan kaçınma.
- Eski yalanlarını desteklemek için sürekli yeni yalanlar üretme.
Mitomani Nedenleri Nelerdir?
Mitomaninin tek bir nedeni olmamakla birlikte, genellikle altta yatan başka psikolojik rahatsızlıkların bir belirtisi olarak ortaya çıkar. Potansiyel nedenler arasında şunlar sayılabilir:
- Çocukluk travmaları veya istismarı.
- Düşük benlik saygısı ve özgüven eksikliği.
- İlgi çekme veya duygusal tatmin arayışı.
- Kişilik bozuklukları (antisosyal, narsistik, borderline kişilik bozukluğu gibi).
- Duygudurum bozuklukları (depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk gibi).
- Genetik yatkınlık.
Mitomani Nasıl Tedavi Edilir?
Mitomani tedavisi, öncelikle altta yatan psikolojik rahatsızlıkların tespit edilmesiyle başlar. Tedavinin temelini psikoterapi oluşturur; özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT), hastanın davranışının farkındalığını artırmada ve olumsuz pekiştirme yoluyla bu davranışı gidermede etkili bir yöntemdir. Gerekli durumlarda, eşlik eden depresyon veya anksiyete gibi durumlar için antidepresan veya antipsikotik ilaçlar da kullanılabilir. Tedavi sürecinde hasta yakınlarının anlayışlı ve destekleyici bir yaklaşım sergilemesi büyük önem taşır. Mitomanlar genellikle hasta olduklarının farkında olmadıkları için tedaviye kendiliğinden başvurmazlar ve çevrelerinin teşvikiyle profesyonel yardım alırlar.