ASALA Nedir?
ASALA (Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia - Ermenistan'ın Kurtuluşu İçin Ermeni Gizli Ordusu), 1975 ile 1994 yılları arasında faaliyet göstermiş, solcu ve aşırı milliyetçi bir silahlı örgüttür. Örgüt, Türkiye dahil 16 farklı ülkede Türk ve diğer sivil, mülki ve diplomatik hedeflere karşı bombalı ve silahlı eylemlerde bulunmuştur. ASALA, bazı ülkeler tarafından terör örgütü olarak kabul edilmektedir ve ABD, Kanada, Birleşik Krallık ve Türkiye gibi ülkelerin terör örgütleri listesinde yer almıştır.
Kuruluşu ve İdeolojisi
ASALA, 1975 yılında Lübnan İç Savaşı sırasında Beyrut'ta kurulmuştur. Kuruluşunda Sovyetler Birliği ve Marksist bir örgüt olan Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ)'nün önemli rolü olduğu belirtilmektedir. Örgütün kurucuları arasında Agop Agopyan, Agop Tarakçıyan ve Ara Toranyan bulunmaktadır. ASALA, Marksizm-Leninizm ve Ermeni milliyetçiliği ideolojilerini benimsemiş, temel amacı ise 1915 olaylarını "sözde Ermeni soykırımı" olarak Türkiye'ye kabul ettirmek ve Doğu Anadolu Bölgesi'ni Türkiye'den kopararak bağımsız bir Ermenistan devleti kurmaktı.
Hedefleri ve Eylemleri
ASALA'nın eylemleri genellikle suikast, bombalama ve rehin alma şeklinde olmuştur. Örgüt, özellikle Türk diplomatlarını ve diplomatik temsilciliklerini hedef almıştır. Türk diplomatlara yönelik ilk saldırı, 1973 yılında Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve Konsolos Bahadır Demir'in öldürülmesiyle başlamıştır. Daha sonraki yıllarda Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil (1975) ve Paris Büyükelçisi İsmail Erez (1975) gibi birçok Türk diplomatı ASALA tarafından şehit edilmiştir. Amerikan hükümet kaynaklarına göre ASALA, 1968'den itibaren 84 olayda 46 kişiyi öldürmüş ve 299 kişiyi yaralamıştır. Farklı kaynaklara göre ise 58'i Türk vatandaşı olmak üzere toplam 77 kişi hayatını kaybetmiştir.
Türkiye topraklarındaki ilk büyük eylemini 7 Ağustos 1982'de Ankara Esenboğa Havalimanı'nda gerçekleştiren ASALA, bu saldırıda 3'ü polis 9 kişinin ölümüne ve 72 kişinin yaralanmasına neden olmuştur. Örgütün Türkiye'deki bir diğer önemli eylemi ise 1983 yılındaki Kapalıçarşı baskınıdır.
ASALA'nın Sonu ve İlişkileri
ASALA, 15 Temmuz 1983'te Paris Orly Havalimanı'ndaki Türk Hava Yolları bankosuna düzenlediği bombalı saldırıdan sonra Avrupa'daki desteğini kaybetmeye başlamıştır. Bu saldırıda ikisi Türk sekiz kişi hayatını kaybetmiştir. Örgütün kurucusu Agop Agopyan'ın 1988 yılında Suriye'de suikast sonucu öldürülmesiyle ASALA dağılma sürecine girmiştir. ASALA militanlarının önemli bir kısmı PKK kamplarına katılmıştır. PKK ve ASALA'nın aynı kamplarda FKÖ tarafından eğitildiği ve ideolojik olarak Marksist-Leninist ideolojiyi benimsedikleri belirtilmektedir. Bazı araştırmalar, PKK'nın aslında ASALA'nın devamı olduğunu ve bazı diplomatların PKK ile ASALA tarafından birlikte katledildiğini öne sürmektedir. Türkiye'nin terörle mücadeledeki kararlı tutumu sayesinde örgüt, 1994'ten sonra etkisini tamamen yitirmiştir.