Asperger Sendromu Nedir?
Asperger sendromu, günümüzde otizm spektrum bozuklukları (OSB) çatısı altında sınıflandırılan nörogelişimsel bir farklılıktır. İlk olarak Avusturyalı çocuk doktoru Hans Asperger tarafından tanımlanmıştır ve 2013 yılından itibaren Amerikan Psikiyatri Birliği'nin tanı kılavuzu DSM-5'e göre ayrı bir tanı olarak değil, otizm spektrum bozukluğunun bir parçası olarak kabul edilmektedir. Asperger sendromu olan bireylerde genellikle dil gelişimi ve bilişsel yetiler normal veya ortalamanın üzerinde seyreder, bu da onu klasik otizmden ayıran temel farklardan biridir.
Asperger Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
Asperger sendromunun belirtileri genellikle çocukluk döneminde başlar ve bireylerin sosyal etkileşim, iletişim ve davranış kalıplarında farklılıklarla kendini gösterir.
- Sosyal Etkileşim ve İletişim Zorlukları: Asperger sendromlu bireylerde göz teması kurmada zorluk, mimik ve beden dilini anlamakta güçlük, empati kurmada yetersizlik ve karşılıklı konuşmalarda esneklik eksikliği yaygındır. Sosyal ortamlarda yalnızlığı tercih edebilir ve arkadaşlık ilişkileri kurmakta güçlük çekebilirler.
- Sınırlı ve Tekrarlayıcı İlgi Alanları ve Davranışlar: Belirli konulara yoğun ve aşırı ilgi gösterme, bu konularda derinlemesine bilgi sahibi olma eğilimi görülür. Rutinlere sıkı bağlılık ve değişikliklere karşı aşırı hassasiyet de belirgin özelliklerdendir. Tekrarlayıcı hareketler veya davranışlar (örneğin, el çırpma, sallanma) da gözlemlenebilir.
- Diğer Özellikler: Motor koordinasyon becerilerinde zayıflık, hantallık veya sakarlık görülebilir. Konuşma biçiminde tekdüzelik, resmiyet veya aşırı detaycılık, mecazi ifadeleri ve esprileri anlamakta güçlük çekme de yaygındır. Bazı bireylerde ani ses veya dokunmaya karşı aşırı hassasiyet gibi duyusal farklılıklar da bulunabilir.
Nedenleri ve Tanı Süreci
Asperger sendromunun kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlık ve doğum öncesi çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Tanı süreci, tek bir teste dayanmaz; bunun yerine çocuğun gelişim öyküsünün alınması, davranışlarının gözlemlenmesi, dil ve iletişim becerilerinin değerlendirilmesi gibi kapsamlı bir değerlendirme gerektirir.
Tedavi ve Destek
Asperger sendromu için kesin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Ancak bireyin yaşam kalitesini artırmak ve sosyal becerilerini geliştirmek amacıyla çeşitli tedavi ve destek yöntemleri uygulanır. Bu yöntemler arasında bireyselleştirilmiş eğitim programları, sosyal beceri eğitimleri, konuşma terapisi, davranışsal terapiler ve gerektiğinde ilaç tedavisi yer alabilir. Erken tanı ve uygun destekle Asperger sendromlu bireylerin normal veya normale yakın bir hayat sürmesi sağlanabilir.