Gastroenterit Nedir?
Gastroenterit, mide ve ince bağırsakların iltihaplanmasıyla karakterize edilen yaygın bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Halk arasında “mide gribi” veya “bağırsak gribi” olarak da bilinir . Bu durum, genellikle ishal, kusma, karın ağrısı ve mide bulantısı gibi şikayetlerle kendini gösterir . Her yaştan insanı etkileyebilmekle birlikte, özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha ciddi seyredebilir .
Gastroenterit Nedenleri Nelerdir?
Gastroenterite neden olabilecek birçok etken bulunmaktadır. En yaygın nedenler şunlardır:
- Virüsler: Gastroenteritin en sık nedenleri arasında rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs gibi virüsler yer alır . Bu virüsler, kontamine yiyecek ve sularla, kişiden kişiye temasla veya kontamine yüzeylere dokunarak bulaşabilir .
- Bakteriler: Campylobacter, E. Coli, Salmonella ve Shigella gibi bakteriler de hastalığa neden olabilir . Bakteriyel gastroenterit genellikle kontamine hayvansal ürünlerin tüketilmesiyle gelişir .
- Parazitler: Cryptosporidium, Giardia ve Entamoeba histolytica gibi parazitler, özellikle kötü hijyen koşullarında veya seyahat sonrası görülen vakalarda rol oynar .
- Diğer Nedenler: Nadiren de olsa bakteriyel toksinler, bazı ilaç tedavileri, gıda zehirlenmeleri veya kimyasallar da enfeksiyon dışı gastroenterit olgularını tetikleyebilir .
Gastroenterit Belirtileri
Gastroenteritin belirtileri, hastalığın şiddetine ve nedenine göre değişebilir. En yaygın belirtiler şunlardır :
- İshal (sulu, genellikle kan içermeyen)
- Mide bulantısı ve kusma
- Karın ağrısı ve kramplar
- Ateş
- İştah kaybı
- Halsizlik ve yorgunluk
- Baş ağrısı ve kas ağrıları
Kusma ve ishalin yol açtığı sıvı kaybı durumunda ağız kuruluğu, göz altlarında çökme, koyu renkli idrar gibi dehidrasyon belirtileri de görülebilir . Şiddetli dehidrasyon belirtileri (aşırı halsizlik, baş dönmesi, azalmış idrar) veya kanlı ishal/kusma durumunda tıbbi yardım almak önemlidir .
Gastroenterit Tedavisi ve Korunma Yolları
Gastroenterit çoğu zaman kendiliğinden iyileşebilen bir hastalıktır ve belirtiler genellikle 1 hafta veya 10 gün içinde düzelir . Tedavinin temel amacı, kaybedilen sıvı ve elektrolitleri yerine koyarak dehidrasyonu önlemektir .
Tedavi Yöntemleri:
- Sıvı Tüketimi: Bol su, tuzlu ve şekerli içecekler, oral rehidrasyon solüsyonları tüketmek hayati önem taşır .
- Beslenme: Hafif beslenme ve istirahat önerilir . İshal durana kadar liften zengin besinler, çiğ sebze ve meyveler ile çok yağlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır .
- İlaçlar: Viral gastroenterit için özel bir tedavi yöntemi mevcut değildir . Bakteriyel enfeksiyonlarda doktor antibiyotik, parazitik enfeksiyonlarda ise antiparazitik ilaç reçete edebilir . Bulantı ve kusmayı kontrol edici ilaçlar da kullanılabilir .
Korunma Yolları:
Gastroenteritten korunmanın en etkili yolu hijyen kurallarına dikkat etmektir :
- Elleri sık sık ve doğru şekilde yıkamak (özellikle tuvalet sonrası, yemek hazırlamadan önce) .
- Gıda güvenliği kurallarına uymak, yiyecekleri iyi pişirmek ve açıkta satılan ürünlerden kaçınmak .
- Temiz ve güvenilir su kaynakları kullanmak, musluk suyu ve denetimsiz içme sularından uzak durmak .
- Havuz ve deniz gibi kalabalık alanlarda su yutmamaya özen göstermek .
- Rotavirüs gibi bazı gastroenterit türleri için aşılar mevcuttur .