Mide Fıtığı (Hiatal Herni) Nedir?
Mide fıtığı, karın boşluğunda bulunması gereken mide dokusunun, diyafram adı verilen kas tabakasının üzerine kayması sonucu oluşan bir sağlık problemidir . Diyafram, göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran büyük bir kas olup, yemek borusunun mideye bağlandığı noktada bir açıklık (hiatus) bulunur . Normalde mideyi karın boşluğunda sabit tutan bu kasın zayıflaması veya gevşemesi durumunda, midenin bir kısmı bu açıklıktan yukarı doğru itilerek göğüs boşluğuna yerleşebilir .
Mide Fıtığı Türleri
- Kayan Tip Mide Fıtığı (Sliding Hernia): En sık görülen türdür . Bu tipte, mide ve yemek borusunun alt kısmı diyaframdaki boşluktan birlikte göğse doğru kayar . Genellikle reflü ile ilişkilidir .
- Paraösefageal Mide Fıtığı: Midenin bir kısmı, yemek borusunun yanından diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru fıtıklaşır . Bu tür daha az yaygın olmakla birlikte, mide kanaması veya tıkanıklık gibi daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir ve acil cerrahi müdahale gerektirebilir .
Mide Fıtığı Nedenleri ve Risk Faktörleri
Mide fıtığının ortaya çıkmasında çeşitli faktörler rol oynar:
- Yaşlanma: Yaşla birlikte diyafram kaslarının zayıflaması ve esnekliğini kaybetmesi riski artırır . Özellikle 50 yaş üzerindeki kişilerde %65 oranında görülebilir .
- Karın İçi Basıncın Artması: Aşırı kilo ve obezite, gebelik, ağır kaldırma, kronik öksürük, şiddetli kusma, kabızlık ve aşırı ıkınma gibi durumlar karın içi basıncı artırarak mide fıtığına zemin hazırlayabilir .
- Genetik Yatkınlık: Bazı kişilerde doğuştan diyafram yapısındaki zayıflıklar veya anormallikler mide fıtığı riskini artırabilir .
- Düzensiz Beslenme ve Sigara Kullanımı: Düzensiz beslenme ve sigara kullanımı da mide fıtığını tetikleyebilir .
Mide Fıtığı Belirtileri
Küçük mide fıtıkları genellikle belirti vermezken, büyük fıtıklar çeşitli şikayetlere neden olabilir . En yaygın belirtiler şunlardır:
- Mide yanması ve göğüs ağrısı .
- Ağza acı veya ekşi tat gelmesi (asit geri akışı) .
- Yutma güçlüğü veya yemek borusunun alt kısmında sıkışma hissi .
- Yemek sonrası mide dolgunluğu, şişkinlik ve geğirme .
- Öne eğildiğinde veya uzanırken semptomların artması .
- Kronik öksürük, boğaz tahrişi ve ses kısıklığı .
Şiddetli vakalarda, göğüste veya karında şiddetli ağrı, mide bulantısı, kusma atakları ve dışkı yapamama gibi belirtiler acil tıbbi müdahale gerektirebilir .
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Mide fıtığı tanısı genellikle baryumlu röntgen (baryum grafisi) veya endoskopi gibi yöntemlerle konulur . Tedavi, fıtığın büyüklüğüne ve semptomların şiddetine göre değişir:
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Küçük fıtıklarda ve hafif semptomlarda beslenme düzeni değişiklikleri (az ve sık yemek, baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçınma), kilo kontrolü, sigarayı bırakma ve yatmadan önce yemek yememe gibi önlemler önerilir .
- İlaç Tedavisi: Mide asidini nötralize eden antasitler veya asit üretimini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri) reflü semptomlarını hafifletmek için kullanılabilir .
- Cerrahi Müdahale: Ciddi semptomlara neden olan, ilaç tedavisine yanıt vermeyen veya komplikasyonlara yol açan büyük fıtıklar için cerrahi gerekebilir . Laparoskopik Nissen fundoplikasyonu, midenin üst kısmının yemek borusunun etrafına sarılmasını içeren yaygın bir ameliyat yöntemidir .
Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Mide fıtığı tedavi edilmezse semptomlar kötüleşebilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir . Mide asidinin yemek borusuna sürekli teması, yemek borusu iltihabına ve uzun vadede yemek borusu kanseri riskine yol açabilir . Bu nedenle, teşhis edildiğinde uygun tedavi önemlidir .