Hipergami Nedir?
Hipergami, sosyal bilimlerde kullanılan bir terim olup, bir kişinin kendisinden daha yüksek bir kast veya sosyal statüye sahip bir eşle evlenmesi veya ilişki kurması eylemini ifade eder. Halk arasında "yüksek birisiyle evlenmek" olarak da bilinir. Bu kavramın zıttı olan "hipogami" ise daha düşük sosyal sınıf veya statüden bir kişiyle evlenmeyi tanımlar.
Kavramın Kökeni ve Tarihsel Arka Planı
Hipergami terimi, 19. yüzyılda Hint alt kıtasında, klasik Hindu hukuk kitaplarını çevirirken Sanskritçe "anuloma" ve "pratiloma" terimlerinden türetilmiştir. Özellikle Hindistan'daki kast sisteminde, daha yüksek kasttan bir erkekle evlenmenin statü kazandırdığı durumlarda gözlemlenmiştir. Sosyologlar ve antropologlar tarafından zamanla batı toplumlarına ve modern sosyal yapılara da uygulanarak daha geniş bir anlam kazanmıştır.
Hipergaminin Temel Boyutları
Hipergami, farklı boyutlarda kendini gösterebilir:
- Ekonomik Hipergami: Kadınların daha fazla gelir sahibi, güçlü bir mesleği olan veya zengin erkeklerle ilişki kurma eğilimi.
- Eğitsel Hipergami: Partner seçerken daha yüksek eğitim düzeyine sahip kişilerin tercih edilmesi.
- Sosyal Statü Hipergamisi: Sosyal sınıf, prestij ve tanınırlık gibi unsurlar üzerinden yapılan tercihler.
- Fiziksel ve Genetik Hipergami: Boy, dış görünüş, sağlık gibi fiziksel özelliklerin üstün olması durumunda yapılan tercihler.
Sosyolojik ve Evrimsel Yaklaşımlar
Sosyologlara göre hipergami, toplumsal cinsiyet rollerinin ve tarihsel olarak kadının ekonomik olarak erkeklere bağımlı olduğu sistemlerin bir yansımasıdır. Kadınların toplum içinde daha az ekonomik fırsata sahip olduğu dönemlerde, güçlü bir erkekle evlenmek, hem bireysel hem de ailesel düzeyde güvence sağlamak anlamına gelmiştir. Evrimsel psikoloji açısından bakıldığında ise hipergami, insan türünün hayatta kalma stratejileriyle ilişkilendirilir. Dişilerin, çocuklarının hayatta kalma şansını artıracak, kaynaklara erişimi kolay ve genetik olarak üstün erkekleri tercih etme eğilimi olarak açıklanabilir.
Modern toplumlarda kadınların eğitim ve iş hayatında ilerlemesiyle birlikte, hipergaminin biçimleri değişse de, kadınların kendilerinden daha yüksek gelirli erkeklerle evlenme eğilimi hala devam etmektedir. Dünya genelinde yapılan eş seçimi araştırmaları, erkeklerin genç ve çekici kadınları tercih etme eğilimindeyken, kadınların eğitimli, hırslı, çekici ve zengin erkekleri tercih etme eğiliminde olduğunu göstermektedir.