Kalamar Nedir?
Kalamar, yumuşakçalar şubesinin kafadanbacaklılar sınıfına (Teuthida takımı) ait, yaklaşık 300 türü bulunan bir deniz canlısıdır. Genellikle mürekkep balığı ile karıştırılsa da, kalamar ve mürekkep balığı birbirinden farklı türlerdir.
Fiziksel Özellikleri
- Vücut Yapısı: Kalamarın belirgin bir kafası, çift taraflı simetrik bir yapısı, manto adı verilen kaslı bir örtüsü ve kolları bulunur. Vücudu genellikle ovalimsi veya tüp şeklindedir.
- Kollar ve Dokunaçlar: Sekiz adet kolu ve avlanma için kullandığı, diğerlerinden daha uzun olan iki adet dokunacı vardır. Bu dokunaçlar üzerinde dişli halkalara sahip vantuzlar bulunur.
- Gaga ve Zehir Bezleri: Keskin, boynuzu andıran çeneleri (gagası) ve avını felç bırakmak için kullandığı zehir bezleri vardır.
- Gözler: Gözleri oldukça gelişmiştir ve başıyla vücudunun tam ortasında yer alır. Dev kalamarın gözleri 40 santimetreye kadar ulaşabilir.
- Manto ve Hareket: Vücudunu dış etkenlerden koruyan ve iç organları saran manto dokusu, aynı zamanda suyu şiddetli bir şekilde püskürterek (jet itkisi) kalamarın su içinde çok hızlı hareket etmesini sağlar.
- Renk Değişimi ve Mürekkep: Derisindeki özel pigment hücreleri sayesinde bulunduğu ortama göre hızla renk değiştirebilir. Tehlike anında koyu renkli mürekkep püskürterek avcılardan kaçar.
- Boyut: Çoğu kalamar türü 80 santimetreye kadar uzayabilirken, dev kalamarlar 20 metreye kadar boya ulaşabilir.
Yaşam Alanı ve Beslenme
Kalamarlar, dondurucu kutup bölgeleri de dahil olmak üzere dünya genelindeki tüm okyanuslarda yaşarlar. Genellikle derin denizlerde bulunmayı tercih etseler de, bazı türleri kıyıya yakın sığ sularda da görülebilir. Türkiye denizlerinde, özellikle Akdeniz, Ege ve Marmara'da yaygın olarak rastlanır.
Kalamarlar güçlü avcılardır. Besin kaynakları arasında küçük balıklar, karidesler ve diğer yumuşakçalar bulunur. Genellikle karanlıkta avlanmayı tercih ederler.
Kalamar Türleri ve Besin Değeri
Türkiye denizlerinde yaygın olarak Adi kalamar (Loligo vulgaris), Mızraklı kalamar (Todarodes sagittatus) ve Kırmızı kalamar (Illex coindetti) türleri bulunur.
Kalamar, dünya genelinde popüler bir deniz ürünüdür ve mutfaklarda kızartma, ızgara, haşlama veya dolma gibi çeşitli yöntemlerle pişirilir. Besin değeri açısından oldukça zengindir:
- Düşük kalorili ve yüksek proteinli bir besindir (100 gram çiğ kalamar yaklaşık 92 kalori ve 15.6-19.3 gram protein içerir).
- Omega-3 yağ asitleri, B12 vitamini, potasyum, çinko, fosfor ve demir açısından zengindir.
- Kas gelişimini destekler, kalp sağlığına katkıda bulunur ve bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olur.
Ancak, kızartma gibi yöntemlerle pişirildiğinde yağ çekme oranı artarak kalori değeri yükselebilir.