Ertesi Gün Hapı Nedir?
Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki veya doğum kontrol yönteminin başarısız olduğu durumlarda (örneğin prezervatif yırtılması, doğum kontrol hapının unutulması) istenmeyen gebeliği önlemek amacıyla kullanılan acil bir kontraseptif yöntemdir. Bu haplar, genellikle levonorgestrel veya ulipristal asetat gibi yüksek dozda hormonlar içerir.
Nasıl Çalışır?
Ertesi gün hapının temel etki mekanizması, yumurtlamayı (ovülasyonu) geciktirmek veya engellemektir. Bu sayede, sperm ve yumurtanın birleşmesi önlenir. Bazı durumlarda, döllenmiş bir yumurtanın rahim duvarına tutunmasını zorlaştırarak da gebeliği engelleyebilir. Ancak, bu hap mevcut bir gebeliği sonlandırmaz ve bir düşük hapı veya kürtaj yöntemi değildir. Gebelik zaten oluşmuşsa, ertesi gün hapının herhangi bir etkisi olmaz.
Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Ertesi gün hapının etkinliği, korunmasız cinsel ilişkiden sonra ne kadar erken alındığına bağlıdır. İdeal olarak, ilişkiden sonraki ilk 12 saat içinde alınması önerilir, çünkü bu dönemde etkinliği en yüksektir. Genel olarak, haplar cinsel ilişkiden sonraki 72 saat (3 gün) içinde etkili olabilir. Bazı türleri ise 120 saate (5 gün) kadar etkili olabilmektedir. Hapın kullanımı sonrasında 2-3 saat içinde kusma meydana gelirse, ek bir doz alınması gerekebilir.
Yan Etkileri Nelerdir?
Ertesi gün hapının kullanımı bazı geçici yan etkilere neden olabilir. Bunlar genellikle hafif olup birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Mide bulantısı ve kusma
- Baş ağrısı ve baş dönmesi
- Göğüslerde hassasiyet
- Karın ağrısı veya kramplar
- Yorgunluk ve halsizlik
- Adet döngüsünde değişiklikler (erken veya geç adet görme, ara kanama)
Bu hapların sık ve düzensiz kullanımı hormonal dengeyi bozabilir ve adet düzensizliklerine yol açabilir. Ciddi veya uzun süreli yan etkiler yaşanması durumunda bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir.
Önemli Notlar
- Ertesi gün hapı, düzenli bir doğum kontrol yöntemi değildir ve sık kullanımı önerilmez.
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı herhangi bir koruma sağlamaz.
- %100 koruma sağlamaz; etkinliği kullanım zamanı ve vücut ağırlığı gibi faktörlere göre değişebilir.
- Hap alındıktan sonraki adet gecikmesi durumunda gebelik testi yapılması önerilir.