Gulaş (Macarca: gulyás), Macaristan'ın geleneksel mutfağının en bilinen ve sevilen yemeklerinden biridir. Kökeni 9. yüzyıla kadar uzanan bu doyurucu lezzet, aslında Macar çobanlarının yemeği olarak ortaya çıkmıştır. Adı da Macarcada "sığır güden kişi" veya "çoban" anlamına gelmektedir.
Gulaşın Tarihçesi ve Kökeni
9. yüzyılda Macar çobanları, uzun yolculuklara çıkarken yanlarında taşıyabilecekleri pratik ve besleyici yiyecekler arayışındaydı. Kuşbaşı doğranmış etleri soğan ve çeşitli tat vericilerle ağır ateşte pişirir, ardından kurutarak koyun işkembesinden yapılmış tulumlarda saklarlardı. İhtiyaç duyduklarında bu kurutulmuş yiyeceğe su ekleyerek yemek veya çorba şeklinde tüketirlerdi. Günümüzde gulaşın vazgeçilmez baharatı olan kırmızı biber ise yemeğe 18. yüzyılda eklenmeye başlanmıştır.
Gulaş Nedir ve Nasıl Hazırlanır?
Gulaş, genellikle dana eti, soğan ve kırmızı biberin ana malzemeler olduğu, sulu ve baharatlı bir et yemeğidir. Temel olarak bir haşlama yemeği olup, et ve sebzelerin uzun süre kısık ateşte pişirilmesiyle hazırlanır. Klasik bir gulaş tarifinde şu adımlar izlenir:
- Öncelikle kuşbaşı doğranmış dana eti mühürlenir ve suyunu salıp çekene kadar kavrulur.
- Ayrı bir tencerede tereyağı veya zeytinyağında iri doğranmış soğanlar pembeleşinceye kadar sotelenir.
- Sarımsak, kırmızı toz biber, kimyon, kekik gibi baharatlar eklenir ve kokusu çıkana kadar kavrulur.
- Kavrulmuş etler soğanlı karışıma eklenir. Domates, domates salçası veya domates püresi ilave edilir.
- Üzerine su veya et suyu eklenerek etler tamamen yumuşayana kadar kısık ateşte uzun süre pişirilir. Bazı tariflerde patates ve havuç gibi sebzeler de eklenebilir.
Gulaşın lezzeti, etin yavaş yavaş pişmesi ve baharatların etle bütünleşmesiyle ortaya çıkar. Macaristan dışında, eski Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun etkisi altındaki Kuzeydoğu İtalya ve Avusturya gibi bölgelerde de benzer yemekler yaygın olarak tüketilmektedir.