Teşhircilik (Ekshibisyonizm) Nedir?
Teşhircilik, diğer adıyla ekshibisyonizm, kişinin cinsel organlarını, özellikle yabancılar olmak üzere, rızası olmayan kişilere teşhir etme isteği, fantezisi veya davranışıdır. Bu durum, cinsel uyarılma ve doyum sağlamak amacıyla gerçekleştirilen bir eylemdir. Psikiyatride parafilik bozukluklar kategorisinde yer alır ve klinik olarak anlamlı bir sıkıntı veya bozukluğun eşlik ettiği sürekli ve yoğun atipik cinsel uyarılma kalıplarına işaret eder.
Teşhirciliğin Özellikleri ve Belirtileri
Teşhircilik tanısı konulabilmesi için, en az altı aylık bir süre zarfında, kişinin cinsel organlarını rıza göstermeyen bir kişiye maruz bırakmayı içeren tekrarlayan ve yoğun cinsel fantezilere, davranışlara veya dürtülere sahip olması gerekir. Kişi bu cinsel dürtüleri rıza göstermeyen bir kişi ile eyleme geçirmiş olmalı ya da dürtüler veya fanteziler işyerinde veya gündelik sosyal durumlarda belirgin sıkıntıya veya kişilerarası zorluğa neden olmalıdır.
- Teşhirci, genellikle eylemden sonra cinsel ilişki kurmaya çalışmaz.
- Cinsel doyum, genellikle teşhir eylemi sırasında veya sonrasında yapılan mastürbasyon ile sağlanır.
- Teşhirci, kurbanının şok, iğrenme veya korku gibi tepkilerinden haz duyabilir, ancak bu tepki her zaman gerekli değildir.
- Bu durum genellikle erkeklerde görülmekle birlikte, son yıllarda sosyal medyada kadınlarda da artış gözlemlenmektedir.
- Başlangıcı genellikle ergenlik döneminden yirmili yaşların ortalarına kadar herhangi bir yaşta olabilir.
Teşhirciliğin Nedenleri
Teşhirciliğin nedenleri tam olarak anlaşılamamış olsa da, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin karmaşık bir etkileşiminin sonucu olduğuna inanılmaktadır. Olası nedenler ve risk faktörleri şunları içerebilir:
- Antisosyal kişilik bozukluğu, alkol kötüye kullanımı ve pedofiliye ilgi.
- Çocuklukta yaşanan cinsel ve duygusal istismar.
- Geçmişteki olumsuz deneyimler ve bilişsel bozukluklar.
- Güç gösterisi yapma, kontrol sağlama isteği ve dikkat çekme çabası.
- Toplumsal normlara ve otorite figürlerine karşı bir başkaldırı.
- Depresyon, kaygı ve endişe gibi psikolojik durumlar.
- Bireyin yetiştirilme şekli ve kişilik özellikleri.
Hukuki Boyutu ve Tedavisi
Türk Ceza Kanunu'na (TCK) göre teşhircilik, “Hayasızca Hareketler Suçu” (TCK madde 225) kapsamında değerlendirilir. Bu suç, alenen cinsel ilişkide bulunma veya teşhircilik yapma fiilleriyle oluşur ve altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Teşhirin belirli bir kişiye yönelik olması durumunda ise cinsel taciz suçu olarak nitelendirilebilir.
Teşhircilik, bir ruh hastalığı olarak kabul edilir ve tedavisi mümkündür. Tedavi genellikle düzenli ilaç tedavisi ve psikoterapiyi içerir. Antisosyal kişilik bozukluğu gibi eşlik eden durumlar varsa, bu durumların da tedavi edilmesi önemlidir.