Bilirubin Nedir?
Bilirubin, vücudumuzda eski kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla ortaya çıkan sarımsı bir atık maddedir. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık 120 gün yaşadıktan sonra yıkılır ve bu süreçte hemoglobin adı verilen protein parçalanarak bilirubine dönüşür. Bu bilirubin, karaciğere taşınır, işlenir ve safra yoluyla vücuttan atılır.
Total Bilirubin Ne Anlama Gelir?
Total bilirubin, kandaki tüm bilirubin formlarının (direkt ve indirekt bilirubin) toplamını ifade eder. Bu değer, karaciğerin genel işlevselliğini, safra yollarının durumunu ve kırmızı kan hücrelerinin yıkım hızını değerlendirmek için kullanılan önemli bir kan testidir.
- İndirekt (Konjuge Olmayan) Bilirubin: Kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasından hemen sonra oluşan, suda çözünmeyen bilirubindir. Karaciğere taşınmak üzere albümin adı verilen bir proteine bağlanır.
- Direkt (Konjuge) Bilirubin: Karaciğerde işlendikten sonra glukuronik asit ile birleşerek suda çözünür hale gelen bilirubindir. Safra yoluyla bağırsaklara atılmaya hazırdır.
Bilirubin Testi Neden Yapılır?
Bilirubin testi, genellikle aşağıdaki durumların teşhis ve takibinde kullanılır:
- Sarılığın tespit edilmesi ve nedeninin belirlenmesi.
- Karaciğer hastalıklarının (hepatit, siroz gibi) taranması ve izlenmesi.
- Safra kesesi ve safra kanallarındaki tıkanıklıkların belirlenmesi.
- Alyuvar yıkımının derecesi ve hemolitik anemi riskinin değerlendirilmesi.
- Yenidoğan sarılığının takibi.
Total Bilirubin Yüksekliği Nedenleri ve Belirtileri
Total bilirubin yüksekliği (hiperbilirubinemi), kandaki bilirubin seviyesinin normalin üzerine çıkması durumudur. Bu durum genellikle ciltte ve göz aklarında sararma (sarılık) ile kendini gösterir. Yüksekliğe neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:
- Karaciğer Hastalıkları: Hepatit, siroz, karaciğer hasarı gibi durumlar karaciğerin bilirubini işleme kapasitesini azaltabilir.
- Safra Yolu Tıkanıklıkları: Safra taşları veya tümörler gibi nedenlerle safra kanallarının tıkanması, işlenmiş bilirubinin atılımını engeller.
- Aşırı Alyuvar Yıkımı (Hemoliz): Hemolitik anemi gibi durumlarda kırmızı kan hücreleri normalden daha hızlı parçalanır ve bu da bilirubin üretimini artırır.
- Genetik Sendromlar: Gilbert, Rotor, Dubin-Johnson sendromları gibi kalıtsal hastalıklar bilirubin metabolizmasını etkileyebilir.
- İlaçlar ve Enfeksiyonlar: Bazı ilaçlar veya enfeksiyonlar da bilirubin düzeylerinde artışa neden olabilir.
Yüksek bilirubin seviyelerine eşlik edebilecek diğer belirtiler arasında koyu renkli idrar, açık renkli dışkı, ciltte kaşıntı, halsizlik, yorgunluk, karın ağrısı, bulantı ve iştahsızlık bulunabilir.
Total Bilirubin Düşüklüğü
Total bilirubin düşüklüğü (hipobilirubinemi), genellikle klinik olarak ciddi bir sorun teşkil etmez ve çoğu zaman endişe kaynağı olarak görülmez. Bazı ilaçlar (antibiyotikler, doğum kontrol hapları, uyku hapları) veya aşırı kafein tüketimi gibi faktörler düşük bilirubin seviyelerine neden olabilir. Nadiren, lupus veya romatoid artrit gibi bazı otoimmün hastalıklarla ilişkilendirilebilir, ancak bu durum genellikle tek başına bir hastalık belirtisi değildir.