Romatoloji, iç hastalıkları uzmanlığının bir alt dalı olup, kas-iskelet sistemi, bağ dokuları, eklemler, kaslar, kemikler ve kan damarlarını etkileyen iltihaplı (inflamatuar) ve otoimmün hastalıkların teşhis ve tedavisiyle ilgilenen bilim dalıdır . Bu uzmanlık alanı, "romatizma" olarak bilinen geniş bir hastalık grubunu kapsar ve sadece eklemlerle sınırlı kalmayıp, vücudun diğer organ ve sistemlerini de etkileyebilir .
Romatoloji Hangi Hastalıklarla İlgilenir?
Romatizmal hastalıklar, bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırması sonucu ortaya çıkan otoimmün süreçler veya iltihaplanma ile karakterizedir . Bu hastalıklar, genetik yatkınlık, enfeksiyonlar ve çevresel faktörlerin karmaşık bir kombinasyonuyla gelişebilir . Romatolojinin başlıca ilgi alanları ve tedavi ettiği bazı yaygın hastalıklar şunlardır:
- Romatoid Artrit (İltihaplı Eklem Romatizması): Eklemlerde ağrı, şişlik, sertlik ve zamanla eklem hasarına yol açabilen kronik bir otoimmün hastalıktır .
- Osteoartrit (Kireçlenme): Eklem kıkırdağının aşınmasıyla ortaya çıkan, genellikle yaşla ilişkili bir durumdur .
- Ankilozan Spondilit: Omurgada iltihaplanma ve hareket kısıtlılığına neden olan, kronik bir romatizmal hastalıktır .
- Sistemik Lupus Eritematozus (SLE - Kelebek Hastalığı): Cilt, eklemler, böbrekler, kalp ve akciğerler gibi birçok organı etkileyebilen otoimmün bir hastalıktır .
- Gut Hastalığı: Eklemlerde ürik asit kristallerinin birikmesi sonucu ani ve şiddetli ağrı ataklarına neden olan metabolik bir hastalıktır .
- Vaskülitler: Kan damarlarının iltihaplanmasıyla karakterize olup, organ hasarına yol açabilen bir grup hastalıktır .
- Fibromiyalji: Yaygın kas-iskelet ağrısı, yorgunluk ve hassas noktalarla kendini gösteren kronik bir ağrı sendromudur .
- Behçet Hastalığı: Ağız ve genital ülserler, göz iltihabı ve damar tutulumu ile seyreden sistemik bir hastalıktır .
- Psoriatik Artrit (Sedef Romatizması): Sedef hastalığı ile ilişkili olarak eklem iltihaplanması ve ağrısına neden olan bir durumdur .
- Sjögren Sendromu ve Skleroderma: Bağ dokusunu etkileyen diğer otoimmün hastalıklardır .
Romatolog Ne Yapar?
Romatologlar, romatizmal hastalıkların erken teşhisi ve etkili tedavisi için çalışırlar . Tanı sürecinde hastanın şikayetlerini dinler, fizik muayene yapar, kan testleri (otoantikor düzeyleri gibi) ve görüntüleme yöntemleri (MR, ultrason, röntgen) gibi tetkikleri kullanır . Tedavi planları, hastalığın şiddeti, yaygınlığı, hastanın yaşı ve diğer sağlık durumları göz önünde bulundurularak kişiye özel olarak oluşturulur .
Tedavi yöntemleri arasında ilaç tedavisi, fizik tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri (diyet ve egzersiz) ve gerektiğinde cerrahi yönlendirme bulunur . Romatologlar, romatizmal hastalıkların birçok organı etkileyebilmesi nedeniyle ortopedi, fizik tedavi, dermatoloji, kardiyoloji, nefroloji ve pulmonoloji gibi diğer tıp dallarından uzmanlarla iş birliği içinde, multidisipliner bir yaklaşımla çalışırlar . Erken tanı ve düzenli takip, hastalıkların ilerlemesini yavaşlatarak, kalıcı sakatlıkları önleyerek ve hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırarak büyük önem taşır .