U-ETDS Nedir?
Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS), Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından geliştirilen, karayolu taşımacılığı faaliyetlerinin elektronik ortamda izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesi amacıyla oluşturulmuş bir bilgi sistemidir. Bu sistem, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu (KTK) ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ticari taşımacılık yapan firmaların taşıdıkları yolcu, eşya, kargo ve tehlikeli madde hareketlerini gerçek zamanlı olarak kayıt altına alır.
U-ETDS'nin Amaçları ve Faydaları
U-ETDS'nin temel amacı, karayollarında yapılan her türlü taşımacılığı güven ve disiplin altına alarak, verilere gerçek zamanlı ve doğru şekilde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na ulaştırılmasını sağlamaktır. Bu sistemin sağladığı başlıca faydalar şunlardır:
- Korsan ve Usulsüz Taşımacılığın Önlenmesi: Kayıt dışı ve yasa dışı taşımacılık faaliyetlerinin önüne geçilerek sektördeki haksız rekabet engellenir.
- Güvenliğin Artırılması: Yolcu ve eşyalara ait güvenlik açıklarının kapatılmasına yardımcı olur, yolların daha güvenli hale gelmesini sağlar.
- Veri Toplama ve Analiz: Taşınan yolcu sayıları, seyahat detayları, güzergahlar, yük miktarları gibi operasyonel veriler toplanarak sektörel analizler ve geleceğe yönelik planlamalar için temel oluşturulur.
- Kamu Kurumlarıyla Entegrasyon: Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), Jandarma, İstihbarat, MASAK ve Gelir İdaresi Başkanlığı gibi ilgili birimlerle anlık veri paylaşımı yapılarak asayişin sağlanması ve vergilendirme süreçlerinin etkinleştirilmesi desteklenir.
- Çalışan Haklarının Takibi: Taşımacılık sektöründe çalışanların mali (sigorta, maaş) ve sosyal (çalışma ve dinlenme süreleri) haklarının takibini kolaylaştırır.
U-ETDS Kimleri Kapsar?
U-ETDS sistemi, Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği çerçevesinde ticari olarak faaliyet gösteren ve belirli yetki belgelerine sahip tüm taşımacılık firmalarını kapsar. Bu kapsamdaki başlıca firmalar şunlardır:
- Tarifeli/tarifesiz yolcu taşımacıları (A1, A2, B1, B2, D1, D2 yetki belgesi sahipleri)
- Eşya taşımacıları (K1, K3, C2, C3 yetki belgesi sahipleri)
- Lojistik işletmecileri (L1, L2 yetki belgesi sahipleri)
- Kargo işletmecileri (M1, M2 yetki belgesi sahipleri)
- Nakliyat ambarları (N1, N2 yetki belgesi sahipleri)
- Dağıtım işletmecileri (P1, P2 yetki belgesi sahipleri)
- Terminal işletmecileri (T1, T2 yetki belgesi sahipleri)
- Tehlikeli madde taşımacılığı yapan firmalar (C1, C2, K1, K2, L1, L2, N1, N2 yetki belgesi sahipleri)
U-ETDS'ye Veri Girişi Nasıl Yapılır?
U-ETDS sistemine veri gönderimi iki ana yolla gerçekleştirilebilir:
- E-Devlet Portalı Üzerinden: Yetki belgesi sahipleri veya yetkilendirdikleri operatörler, e-Devlet portalı (turkiye.gov.tr / kamu.turkiye.gov.tr) üzerinden taşıma faaliyetlerine ilişkin bilgileri manuel olarak sisteme girerler.
- Web Servis Entegrasyonu ile: Taşımacılık firmalarının kendi kullandıkları yazılımlar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın U-Net Otomasyon sistemi ile entegre edilerek taşıma bilgilerinin otomatik ve hızlı bir şekilde U-ETDS'ye aktarılmasını sağlar.
Veri bildirim süreleri taşımacılık türüne göre değişiklik göstermektedir; örneğin, yük taşımacılığında yükleme tamamlandıktan sonra en geç 6 saat içinde, yolcu taşımacılığında ise seyahat başlamadan önce bildirim yapılması zorunludur.