Evanjelizm Nedir?
Evanjelizm, genel anlamıyla İncil hakkında vaaz vermek ve Hristiyan olmayanları bu dine davet etmek amacını taşıyan bir Hristiyanlık akımıdır . Kelime kökeni Yunanca “iyi haber” veya “müjde” anlamına gelen “evangelion”dan gelmektedir . Bu kelimeden türetilerek, Matta, Markos, Luka ve Yuhanna tarafından yazılmış dört kanonik İncil'in her birine “Evanjel” denir ve bu İncil yazarlarına da “Dört Evanjelist” adı verilir .
Evanjelist ve Evanjelik Kavramları
Evanjelizm sözcüğü, Kitab-ı Mukaddes'e dönmek veya yönelmek anlamına gelir . Ancak “Evanjelist” ve “Evanjelik” kelimeleri farklı anlamlara sahiptir. Evanjelist, en basit anlamıyla “Hristiyanlık bildirisini vaaz eden, yayan kişi” anlamına gelir . Evanjelik ise daha çok Protestan Kilisesi'nin muhafazakâr kesimini nitelemek için kullanılır . Özellikle ABD'yi kuran ve tutuculuğuyla bilinen Protestan mezhebi Puritenler'in devamı olarak kabul edilen bu akımın mensuplarına ve zamanla liberal Protestanlar haricindeki tüm Protestanlara Evanjelik denmeye başlanmıştır . Martin Luther de reformları esnasında kurduğu kilise hareketi için bu ismi kullanmıştır, bu nedenle Kıta Avrupası'nda Evanjelik sözcüğü Protestan veya Lutherci olarak algılanır .
Tarihsel Gelişimi ve Temel İlkeleri
Evanjelizm, 16. yüzyılda Protestanlık mezhebi ile birlikte ortaya çıkan dini bir doktrindir ve adını ilk kullanan kişi Reform hareketinin lideri Martin Luther'dir . 19. yüzyıla kadar “Hristiyanlığa Davet” anlamında kullanılan bu kavram, günümüzde çok daha farklı inançları ve ideolojileri bünyesinde barındırmaktadır . Evanjelizmin temelleri, 17. yüzyıl İngiliz ve Amerikan Puritanlarına ve erken dönem Baptistleriyle Nonkonformistlere kadar uzanır . İngiliz George Whitefield, Metodizm'in kurucusu John Wesley ve Amerikalı filozof ve teolog Jonathan Edwards, bu akımın temel taşlarını atmışlardır .
Evanjelizmin temel özellikleri arasında şunlar öne çıkar :
- Kutsal Kitap Vurgusu: Dinde temel referans olarak Kutsal Kitap'ın (İncil, Tevrat ve Zebur'dan oluşan Kitab-ı Mukaddes) otoriter yapısına vurgu yapılması .
- Bireysel Dindarlık: Yeniden doğuş öğretisi ve bireysel ruhsal tecrübeye dayalı bir din anlayışına sahip olmak .
- Misyonerlik Faaliyetleri: İncil mesajının yayılmasına ve cemaatin yeniden canlanmasına özen gösterilmesi, Hristiyan olmayanları bu dine davet etme çabası .
Günümüzdeki Etkisi ve Siyasi Boyutu
Evanjelizm, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde güçlü bir etkiye sahiptir. ABD nüfusunun yaklaşık %25'ini oluşturan Evanjelikler, aynı zamanda Hristiyanların Siyonistleri olarak da görülür . Evanjelikler, İsrail'in 1948'de kurulmasını ve Kudüs'ün ele geçirilmesini İncil'deki kehanetlerin gerçekleştiğine dair güçlü ipuçları olarak değerlendirirler . Bu teolojik inanç, ABD'nin İsrail ve Kudüs politikalarında önemli bir siyasi unsur olarak kendini gösterir . Bazı Evanjelik inançlara göre, Mesih'in yeryüzüne yeniden inebilmesi için Yahudilerin vaat edilmiş topraklarda toplanmış olması gerekmektedir . Bu nedenle, Evanjelistler dünya genelinde misyonerlik faaliyetlerini sürdürürken, aynı zamanda siyasi arenada da aktif rol oynamaktadırlar .